JO WhatsApp Contact Button

گیاه پزشکی

بیماریهای مهم درخت گردو

بیماریهای مهم درخت گردو

باکتریوز (Xanthomonas campetris p.v Juglandis)

باکتریوز یکی از دشمنان اصلی گردو و از بیماریهای بسیار خطرناکی است که میتواند حتی تا 80% از محصول را نابود سازد. باکتریوز در اغلب مناطق گردوخیز فراوان اس و هیچ یک از ارقام گردوهای موجود تاکنون در مقابل این بیماری مقاوم یا متحمل نبوده اند. با این حال میزان خسارت در ارقام گوناگون و حساسیت آنها به این بیماری، به طور محسوسی متفاوت بوده است.

 علائم بیماری

باکتریوز سبب نکروز روی بافتها و اندامهای جوان درخت (میوه، شاخه، برگ و گل) در حال رشد می شود. حساسیت ارقام مختلف به این بیماری متفاوت است.

علائم روی میوه. اولین اثر باکتریوز روی میوه، ظاهر شدن لکه های کوچک منظمی است که در آغاز شفاف اند و بعد به رنگ تیره در می آیند و در انتهای میوه به قطر 2 تا 3 سانتیمتر می رسند.

آلودگی اولیه با پیشرفت سریع از پوست سبز میوه عبور می کند و پوست خشک را سیاه و مغز گردو را به شکل خمیری لزج در می آورد و سبب ریزش آن می شود.

 

 

 

میزان حساسیت

ارقام گردو

نوع گردو

خفیف

آدامز 10

1

متوسط

پاریزین، فرانکت، ماربو

1

شدید

اشلی، چیکو

3

حساس

ماپیت، هارتلی، پدرو، لارا

1-2-3

آلودگیهای بعدی نیز روی پوست سبز و گاهی روی پوست خشک میوه به حالت ثابت می مانند.

ارقام پیش رس گردو با میوه های جانبی به بیماری باکتریوز حساسیت بیشتری نشان می دهند.

علائم روی شاخه. شاخه های سال، قبل از گل دهی یعنی وقتی که هنوز سبز و نورس هستند بیش از سایر اندامهای درخت نسبت به این بیماری حساس اند، در حالی که وقتی خشبی شدند حساسیت آنها کمتر می شو. باکتریوز ابتدا به رنگ سبز تیرۀ شفاف روی شاخه های سال ظاهر می شود و به موازات رشد و نمو شاخه، به سرعت به پیشروی ادامه می دهد تا جایی که مرکز زخم آن می شکافد و شانکر ظهور می کند.

باکتریوز در موارد شدت و طغیان در واریته های حساس، بیشتر به نوک شاخه های جوان حمله و آنها را به طول 20 تا 30 سانتیمتر خشک می کند.

علائم روی برگ. مجموعۀ اجزای تشکیل دهنده برگ یعنی پارانشیم، رگبرگ، دمبرگ و پهنک برگ، به راحتی مورد حملۀ باکتریوز قرار می گیرند. پس از ابتلای گیاه به بیماری و سرایت آن، لکه ها ابتدا حفره های شفافی روی برگ ایجاد می کنند و به تدریج قبل از خشک شدن برگ به رنگ قهوه ای در می آیند. با این حال، شدت این بیماری روی برگ سبب ریزش آن نمی شود.

علائم روی گل نر. نکروز روی اندام گل نر سبب سیاه شدن و پژمردگی قسمتی از آن می شود که در ابتدا سطحی است و سپس به بافتهای درونی آن سرایت می کند و سبب ریزش گل می شود. باکتری به وسیلۀ گرده های گل نر آلوده به اندام گل ماده منتقل می شود.

 ویژگیهای باکتریوز

باکتریوز دورۀ خواب زمستانۀ خود را در درون جوانه ها (چوب، میوه و گل نر) می گذراند یا به طور سطحی روی این اندامها و حتی در درون شانکرها ثابت می ماند به نحوی که پس از مدتی، جمعیت باکتریهای درونی به علت استثار و حفاظ داخلی بافت تا ده برابر بی از جمعیت بیرونی تکثیر می شود.

به طور کلی باکتریوز از باکتریهای زیان آوری ترکیب شده است که زمستان را به حالت کمون در اندام گیاهی به خوب می روند و در بهار اولین اثرهای آلودگی را با تکثیر و حمله به بافتهای برگ و شاخه و غیره ظاهر می سازند و منبع انتشار بعدی به سایر اندامها و بافتهای گیاهی می شوند.

آخرین حملۀ این باکتری متوجه میوه است و تا برداشت محصول روی درخت باقی می ماند و به فاسد کردن مغز گردو و سیاه کردن پوست آن ادامه می دهد.

حمله و سرایت تابستانۀ باکتریوز متوجه جوانه های میوه در حال تکوین می شود و توان میوه و تولید سال بعد را به خطر می اندازد.

تکثیر شدید این باکتری، مخصوصاً موقعی است که رطوبت هوا در محیط درخت بالاست و دمای هوا از 16 به 29 درجه سانتی گراد می رسد.

 مبارزه

عواملی که رعایت انجام آنها به دفع باکتریوز کمک می کند به شرح زیر است:

تهیۀ نهال سالم. انتخاب نهال و پایۀ سالم و عاری از باکتریوز به دفع این بیماری بسیار کمک می کند، زیرا یک نهال آلوده به تنهایی می تواند سبب انتشار این باکتری و سرچشمۀ فساد برای سایر درختهای سالم در یک باغ شود.

حفظ باغهای جوان. با یکی دوبار سمپاشی بهاره می توان تا حدودی از آلودگی درختهای گردو در باغهای نو کاشت جلوگیری کرد.

روش آبیاری. از هر گونه آبیاری که منجر به خیس شدن کلی یا جزئی سطح بالایی تاج درخت شود باید جلوگیری و خودداری کرد، زیرا باعث تکثیر، انتشار و شیوع بیماری خواهد شد؛ مثل آبیاریهای بارانی که نه تنها به صورت ریزپاش و مه پاش به طور مستقیم برگ را مرطوب می کنند، بلکه به شکل غیر مستقیم نیز رطوبت هوای محیط باغ و درخت را مرطوب و انتشار باکتریها را تسهیل می کند.

سایر عوامل. افراط در دادن کودهای نیتروژن و غفلت در انجام عملیات هرس سبب تکثیر و تشدید باکتریوز می شود. هرس با کمبود تابش نور و محلولپاشی روی درخت سبب تضعیف و کاهش حملۀ این بیماری می شود.

محلولپاشی. چون محلولپاشی انواع مواد و سموم بر باکتریهای داخل محفظۀ جوانه ها اثر قطعی ندارند، در بهار قبل از انتشار بیماری به گلهای ماده و ابتلای میوه، اولین سمپاشی باید به محض باز شدن جوانه ها هر چه سریعتر انجام شو.

همچنین به منظور جلوگیری از آلودگی گلهای نر و برگهای جوان نیز باید سمپاشی زودتر از پیچیده شدن برگها (به شکل شیپور) و باز شدن گلها آغاز و پس از آن نیز هر 15 روز یک بار تا آخر فصل بهار تجدید و تکرار شود.

اگر شدت آلودگی و خسارت زیاد باشد، عملیات سمپاشی باید در فصل بارندگیهای تابستانه حتی تا ریزش برگهای پی در پی ادامه یابد.

تنها مادۀ موثری که بر ضد باکتریوز وجد دارد بر پایه ترکیبات مسی و دز خالص آن حداقل 150 گرم و حداکثر 250 گرم در یکصد لیتر آب است. یعنی 1500 تا 2500 گرم مس خالص در 1000 لیتر آب در هکتار. مقدار مواد لازم برای محلولپاشی در یک هکتار باغ گردو به شرح زیر است:

ـ محلول بور (سولفات مس با 20% مس خالص) به میزان یک کیلوگرم درصد لیتر آب که معادل 10 کیلوگرم محلول بور دو در 1000 لیتر آب در هکتار است.

ـ هیدروکسید مس (کربواکسید با 50% مس خالص) به میزان 400 گرم محلول تجارتی در صد لیتر آب که معادل 4 کیلوگرم محلول تجارتی در هکتار است.

معمولا حجم محلول مصرفی در یک هکتار باغ گردوی بالغ و بارده، بین 800 تا 1000 لیتر و در باغهای جوان بین 300 تا 500 لیتر در هکتار است که باید به شرط رعایت نکات زیر انجام گیرد:

ـ تربیت و هرس اصولی درختها به خوبی انجام شده باشند.

ـ مقدار ماده موثر مس مطابق فرمول تعیین شده باشد.

ـ دستگاه سمپاشی سالم و تنظیم شده باشد.

ـ در هنگام وزش باد از سمپاشی خودداری شده باشد.

ـ سمپاشی بعد از بارندگیهایی که در مجموع از 20 تا 25 میلی متر زیادتر است تجدید شود.